कैलाली, घोडाघोडी ।
महिनावारीसँग जोडिएका सामाजिक, सांस्कृतिक र संरचनागत विभेद अन्त्य गर्न घोडाघोडी नगरपालिकाले गम्भीर कदम अघि बढाएको छ। आगामी वर्षको नीति तथा कार्यक्रम र बजेटमा “मर्यादित महिनावारीमैत्री पालिका” निर्माण गर्ने उद्देश्यसहित नगरपालिकाले औपचारिक छलफल सुरु गरेको हो।
राष्ट्रिय सभाबाट पारित “मर्यादित महिनावारीसम्बन्धी संकल्प प्रस्ताव” लाई आधार मानी नगरपालिकाले यो अभियान अघि बढाएको हो। यही सन्दर्भमा नगरपालिकाले संकल्प प्रस्तावका प्रस्तापक राष्ट्रियसभा सदस्य मदनकुमारी शाह (गरिमा) र मर्यादित महिनावारी अभियानकी विश्व अगुवा डा. राधा पौडेललाई आमन्त्रण गरी विशेष छलफल कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ।
छलफलका क्रममा नगरप्रमुख खडक बहादुर रावतले मर्यादित महिनावारीको अभियानलाई नीति, कार्यक्रम र बजेटमा समावेश गरिने प्रतिबद्धता जनाउँदै भने, “अब छलफल मात्र होइन, कार्यान्वयनको चरणमा लैजानेछौं। हाम्रो पालिका अन्य पालिकाका लागि पनि उदाहरण बन्नेछ।”
राष्ट्रियसभा सदस्य शाहले महिनावारीसँग जोडिएका अपमानजनक परम्परा, व्यवहार र विभेदहरू मानव अधिकारको उल्लंघन, लैंगिक हिंसा र संविधानविपरीत रहेको उल्लेख गर्दै भनिन्, “घोडाघोडी नगरपालिका मर्यादित महिनावारीमैत्री बन्यो भने यसले स्थानीय सरकारका रूपमा देशभर सकारात्मक सन्देश दिन सक्छ।”
अभियानकर्मी डा. राधा पौडेलले मर्यादित महिनावारीलाई केवल छाउपडी वा सुदूरपश्चिमका परम्परासँग मात्र जोडेर बुझ्नु गलत रहेको औँल्याउँदै भनिन्, “चितवनको माडी, सर्लाहीको लालबन्दी र जुम्लाको तातोपानी गाउँपालिकाले मर्यादित महिनावारीमैत्री पालिका बन्ने प्रक्रियामा पहिल्यै उदाहरणीय काम गरिसकेका छन्। इच्छाशक्ति भए स्थानीय सरकारले पनि ठूला परिवर्तन गर्न सक्छ।”
उनले महिनावारीका नाममा विद्यालय, अस्पताल, सार्वजनिक स्थल, पूजा स्थलदेखि समाजका अन्य क्षेत्रहरूमा हुने प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्ष विभेदबारे गहिरो बहस र व्यवहारिक कार्य आवश्यक रहेको धारणा राखिन्।
कार्यक्रममा घोडाघोडी नगरपालिकाका कार्यपालिका सदस्यहरू, विभिन्न राजनीतिक दलका नेता, स्वयंसेविका, संघ-संस्था प्रतिनिधि लगायतको उल्लेख्य उपस्थिति थियो। सहभागीहरूले महिनावारीसँग जोडिएका विभेद अन्त्य गर्न नीतिगत पहल, बजेट विनियोजन, शिक्षा प्रणालीमा संवेदनशील विषय समावेशीकरण, युवा र पुरुषको भूमिकालाई समेत समावेश गर्दै सामूहिक अभियान सञ्चालन गर्नुपर्नेमा जोड दिए।
कार्यक्रमको निष्कर्षमा, पालिकाले नीति तथा कार्यक्रम निर्माणको प्रारम्भिक चरणमै मर्यादित महिनावारीलाई समावेश गर्नका लागि सुझाव सङ्कलन गर्ने र जनप्रतिनिधि, कर्मचारी र समुदायस्तरमै निरन्तर संवाद र अभ्यास सुरु गर्ने सहमति भएको छ।
यो पहलसँगै घोडाघोडी नगरपालिका नेपालको मर्यादित महिनावारीमैत्री स्थानीय सरकार बन्ने दिशामा अगाडि बढेको छ। यसले केवल कैलाली मात्र होइन, सिङ्गो देशलाई लैङ्गिक समानता, मर्यादा र मानव अधिकारप्रति स्थानीय सरकारको दायित्वबोधका रूपमा सशक्त सन्देश दिने अपेक्षा गरिएको छ।
